Ag foghlaim na Gaeilge

DJP

Well-known member
Joined
Aug 2, 2006
Messages
12,606
Ba chóir go mbeadh snáth ar an tsuíomh seo do foghlaim na Gaeilge.

Anois céard é an difríocht idir "bhfuil" agus "tá"? Ciallaíonn "bhfuil" "are" i mBéarla agus ciallaíonn "tá" "is"? So nuair a theastaíonn uait "is" a rá i nGaeilge deireann tú "Tá"?
 
Last edited by a moderator:


Micilín Muc

Member
Joined
Aug 3, 2007
Messages
20
Darren Mac an Phríora said:
Anois céard é an difríocht idir "bhfuil" agus "tá"? Ciallaíonn "bhfuil" "are" i mBéarla agus ciallaíonn "tá" "is"? So nuair a theastaíonn uait "is" a rá i nGaeilge deireann tú "Tá"?
Deirtear:
Conas atá tú?
Cad é mar atá tú?
Nuair atá mé ar saoire, téim ag siúl.

ACH
Cén chaoi a bhfuil tú?
An bhfuil tú go maith?
Aontaím lena bhfuil le rá agat. (I agree with what you have to say).

An fhoirm spleách (a bhfuil) -v- an fhoirm neamhspleách (atá)
 

DJP

Well-known member
Joined
Aug 2, 2006
Messages
12,606
Tuigim do samplaí thuas.

Ach an deireann mé "Má tá gaelscoil nua le bhunú" nó "Má bhfuil gaelscoil nua le bhunú" mar shampla?
 

Micilín Muc

Member
Joined
Aug 3, 2007
Messages
20
Darren Mac an Phríora said:
Tuigim do samplaí thuas.

Ach an deireann mé "Má tá gaelscoil nua le bhunú" nó "Má bhfuil gaelscoil nua le bhunú" mar shampla?
"Má tá" a deirtear i gcónaí. Is féidir "Má bhí" a rá ach tá sé an-neamhchoitianta. Ná measc é le "Dá mbeadh"...An modh coinníollach ;)
 

DJP

Well-known member
Joined
Aug 2, 2006
Messages
12,606
"Má tá" a deirtear i gcónaí. Is féidir "Má bhí" a rá ach tá sé an-neamhchoitianta. Ná measc é le "Dá mbeadh"...An modh coinníollach
Ach cloiseann tú "Má bhfuil" níos minicí i mo thuairimse. Céard é an difríocht?
 
Last edited by a moderator:

Seánod

Active member
Joined
Apr 5, 2005
Messages
208
Tá = am, is, are (foirm dhearfach)
Bhfuil = am, is are (foirm cheisteach)

Glacann "má" an fhoirm dhearfach i gcónaí. Mar sin de, is "má tá" atá ceart.
Glacann "mura" an fhoirm cheisteach i gcónaí. Mar sin de, "mura bhfuil" atá ceart.

Tá "má bhfuil" chomh mícheart le "mura tá". Tá siad go huile is go hiomlán contráilte.

le meas,

Seán
 

DJP

Well-known member
Joined
Aug 2, 2006
Messages
12,606
Go raibh míle maith agaibh.

Beidh orm dul tríd do freagra le mó Mháthair Seán nuair a thagann sí ar ais afách chun é a thuiscint i gceart. :lol:

Tá a Gaeilge i bhfad níos fearr ná mise. :lol:

An bhfuil mé ceart chun a rá go ndéanann a lán daoine botúin i leith iad?
 

Seánod

Active member
Joined
Apr 5, 2005
Messages
208
Darren Mac an Phríora said:
Go raibh míle maith agaibh.

Beidh orm dul tríd do freagra le mó Mháthair Seán nuair a thagann sí ar ais afách chun é a thuiscint i gceart. :lol:

Tá a Gaeilge i bhfad níos fearr ná mise. :lol:
Ceart go leor. Tá úsáid "tá" nó "bhfuil" ag brath ar chomhthéacs (depends on context). Níl sé ag brath ar aon fhocal sa Bhéarla (does not rely on any single word in English).

Samplaí.
Am
Tá mé = I am
An bhfuil mé? = Am I?

Are
Tá tú = you are
An bhfuil tú? = Are you?

Is
Tá sé = he is
An bhfuil sé? = Is he?


Sna samplaí thuas, tá sé furasta an difear a fheiceáil... úsáidtear "tá" nuair is ráiteas dearfach (positive statement) atá i gceist, agus úsáidtear "bhfuil" nuair is ceist atá ann. Mar sin de, foirm dhearfach = tá, agus foirm cheisteach = bhfuil... ach ciallaíonn siad beirt "am, is, agus are" sa Bhéarla.

Tá roinnt foclaí a dtéann "tá" leo, agus tá roinnt foclaí a dtéann "bhfuil" leo.

Seo cuid de na foclaí a ghlacann "tá"
Nuair atá
Cé tá
Cad é atá
Má tá...
Cén uair atá...
Cá mhéad atá...
Cá fhad atá...
Cén t-am atá...

Seo cuid de na foclaí a ghlacann "bhfuil" i gcónaí
Mura bhfuil...
An bhfuil...
Cén fáth a bhfuil...
Cad chuige a bhfuil...
Cén áit a bhfuil...
Cá bhfuil...
Cén dóigh a bhfuil...

Agus is féidir gur "is, am, are" an chiall le ceann ar bith acu sa Bhéarla. Ní féidir a rá go gciallaíonn "tá" is, agus go gciallaíonn "bhfuil" are. Déanta na fírinne, tá an Béarla iontach casta sa chás seo... caithfidh foghlaimeoir Béarla a thuigbheáil nach féidir leis "I is" "you is" "he is" "she is" "we is" "youse is" "they is" "one is" a rá i gcónaí... Athraíonn "is" go dtí "are" agus "am" ag brath ar cén duine. Ach sa Ghaeilge, úsáidtear "tá" le gach duine. "Tá mé/tú/sé/sí/muid/sibh/siad/agus gach duine eile... tá tá tá.

tá súil agam go bhfuil seo ina chuidiú éigin!
 

DJP

Well-known member
Joined
Aug 2, 2006
Messages
12,606
Go raibh míle maith agat.

Bhíos ag lorg an eolas seo ach go háirithe:


Seánod said:
Tá roinnt foclaí a dtéann "tá" leo, agus tá roinnt foclaí a dtéann "bhfuil" leo.

Seo cuid de na foclaí a ghlacann "tá"
Nuair atá
Cé tá
Cad é atá
Má tá...
Cén uair atá...
Cá mhéad atá...
Cá fhad atá...
Cén t-am atá...

Seo cuid de na foclaí a ghlacann "bhfuil" i gcónaí
Mura bhfuil...
An bhfuil...
Cén fáth a bhfuil...
Cad chuige a bhfuil...
Cén áit a bhfuil...
Cá bhfuil...
Cén dóigh a bhfuil...
:lol:
 

Seánod

Active member
Joined
Apr 5, 2005
Messages
208
Darren Mac an Phríora said:
Go raibh míle maith agaibh.

Beidh orm dul tríd do freagra le mó Mháthair Seán nuair a thagann sí ar ais afách chun é a thuiscint i gceart. :lol:

Tá a Gaeilge i bhfad níos fearr ná mise. :lol:

An bhfuil mé sé ceart chun a rá go ndéanann a lán daoine botúin i leith iad?
Déanann a lán daoine botúin maidir le húsáid "tá" agus "bhfuil", go cinnte Darren, fiú cainteoirí maithe dúchais, fiú mé féin. Chuala mé cainteoirí dúchais ag rá "cé leis atá tú ag caint" nuair is cirte (more correct) "cé leis a bhfuil tú ag caint" a rá.
 

lap yapmi

Member
Joined
Jan 21, 2007
Messages
13
"Beidh orm dul tríd do freagra le mó Mháthair Seán nuair a thagann sí ar ais afách chun é a thuiscint i gceart"


Seán is ainm dod' mháthair ???
 

DJP

Well-known member
Joined
Aug 2, 2006
Messages
12,606
B'é seo an abairt ceart:

"Beidh orm dul tríd do freagra le mó Mháthair, a Sheáin, nuair a thagann sí ar ais afách chun é a thuiscint i gceart"
 

Seánod

Active member
Joined
Apr 5, 2005
Messages
208
Darren Mac an Phríora said:
B'é seo an abairt ceart:

"Beidh orm dul tríd do freagra le mó Mháthair, a Sheáin, nuair a thagann sí ar ais afách chun é a thuiscint i gceart"
Pointe beag eile, mar chuidiú agus chan mar cháineadh, a Dharren. An focal "nuair", téann an aimsir láithreach leis nuair is rud rialta atá i gceist (takes present when its a recurring event, or event unfolding now)... mar shampla, "nuair a thagann Seán gach maidin bíonn an madadh ag tafann" when Seán comes every morning, the dog barks, ach nuair atá tú ag caint faoi rud éigin atá le tarlú san am atá romhainn (something going to happen), téann an aimsir fháisteanach leis (mar shampla... "nuair a thiocfaidh Seán, beidh an madadh sin ag tafann"... when Seán comes, that dog will bark). Úsáideann an Béarla "comes" sa dá chás, ach úsáideann an Ghaeilge an aimsir láithreach i gcás amháin agus an aimsir fháisteanach sa chás eile...

Níl mo chuid Gaeilge féin gan locht... is foghlaimeoir mé chomh maith, mar sin de, níl anseo ach eolas duitse ar chúpla rud atá foghlamtha agam féin...

le meas,

Seánod
 

Cúchonnacht

Active member
Joined
Jan 10, 2008
Messages
192
Scríobh Darren ar snáithe eile:
Tá súil agam go mbeidh cuid acu ag foilsiú é
Ba chóir go mbeadh "Tá súil agam go mbeidh cuid acu á fhoilsiú

Is cuimhin liom nuair a chuir duine éigin an botún sin os mo chomhair freisin. ;)
 

DJP

Well-known member
Joined
Aug 2, 2006
Messages
12,606
GRMA. Chun an fhírinne a rá bhí mo gramadach go maith nuair a bhíos ar scoil- lastigh den modh coinníollach.

Anois tá greim agam ar an modh coinníollach ach, go ginéaralta, níl mo gramadach an-mhaith.

Is féidir libh glacadh go mbeidh mé ag cleachtadh bhur ceachta anseo. :lol:
 

Greenandred

Member
Joined
Aug 1, 2007
Messages
31
Ceist gasta: nuair a éistim leis an nuacht ar RTÉ, úsáidtear 'á' go minic, mar shampla ' tá fear á gceistiú ag na gardaí...' . Cad is brí leis an bhfocal beag seo agus conas is feidir í feidhm a bhaint as? Maith agaibh.
 

twtone

Active member
Joined
Jan 26, 2008
Messages
108
Is saghas faí chéasta é. Ach measaim go bhfuil botun id' shampla, dearfainn-se <fear á cheistiú ag na gardai>.
 


New Threads

Popular Threads

Most Replies

Top